Je staat op de dijk, het water is weg, en voor je ligt een wereld die er een paar uur eerder nog niet was. Wadlopen is precies dat: het bij laagwater bewandelen van het geheel of gedeeltelijk drooggevallen wad, meestal van de kust naar een plaat of eiland, of van het ene eiland naar het andere. Het is geen sport die je even tussendoor doet, maar wel een ervaring die je niet snel vergeet. Of je nu in Friesland of in Groningen start, je komt in een gebied terecht waar de natuur de regie heeft en jij gewoon meeloopt.
Wadlopen is ouder dan je misschien denkt, al was het lange tijd geen vrijetijdsbesteding. Kustbewoners liepen tijdens laagwater de droogvallende platen op om te vissen in de geulen of om pieren te steken. Pas vlak voor de oorlog, in juni 1939, liep mr. Derk H. Schortinghuis over het wad naar Rottumeroog, en dat wordt gezien als het begin van het georganiseerde wadlopen. Schortinghuis wordt gezien als de grondlegger van het moderne, georganiseerde wadlopen in Groningen. Tijdens de oorlog kreeg zijn kennis van het wad nog een heel andere functie. Vanuit het verzet bracht hij 's nachts Engelse piloten lopend over het wad naar Simonszand, zodat ze met de boot terug naar Engeland konden varen. Na de oorlog pakte hij het wadlopen weer op en bepaalde hij samen met andere pioniers lange tijd het beeld van deze activiteit in Nederland.
Friesland kreeg zijn eigen pionier in Hylke Dijkstra, die begin jaren zestig het toeristisch wadlopen promootte en initieerde en er een professioneel bedrijf van maakte met Pieterburen als toeristische trekpleister. Hij voerde verplichte oefentochten en waddendiploma's met prestatiestempels in, en zelfs een eremedaille voor wie vijf oversteken had gemaakt. Wat ooit een noodzaak was voor vissers en boeren, groeide zo uit tot een activiteit voor iedereen die van wandelen en de zee houdt.
In Friesland loop je meestal vanaf Holwerd. Vanaf daar maak je de oversteek naar Ameland, een tocht die ongeveer 4,5 uur duurt en bedoeld is voor gevorderde wadlopers met een goede conditie. Liever een kortere route? Dan kun je vanaf Holwerd ook de oversteek naar Ameland maken in ongeveer 3,5 uur over 10 kilometer.
Vanuit Groningen liggen de bekendste startpunten bij Pieterburen en Lauwersoog. De meeste wadlooptochten in Groningen starten vanuit Pieterburen of Lauwersoog, vaak als groepstocht van zo'n 2,5 uur over het wad. Vanaf de dijk loop je dan de droge kwelder in, waar zeekraal op de bodem groeit en schapen rustig grazen, voordat het echte wad begint. Wie verder wil, kan ook vanuit Lauwersoog naar Schiermonnikoog lopen.
Voor de echte uitdaging is er eens per jaar, onder de juiste omstandigheden, de tocht van Friesland naar Terschelling: 18 kilometer en 6,5 uur ploeteren. Dat is wadlopen op zijn zwaarst, en niet iets waar je zomaar aan begint.
Een tocht over het wad vraagt om de juiste voorbereiding. Korte broeken worden aangeraden en hoge schoenen boven de enkels zijn verplicht. Op een frisse dag is thermokleding prettig, en het is handig om droge kleding mee te nemen in een waterdichte tas die je op je rug draagt, zodat je tijdens het lopen je handen vrij hebt. Verder geldt vooral dat je gezond moet zijn en een redelijke conditie nodig hebt, zeker bij de langere oversteken.
Je gaat nooit alleen het wad op. Er zijn zeven door de provincies Friesland en Groningen erkende wadloopverenigingen, elk met hun eigen gidsen en specialiteiten. Sommige organisaties richten zich op zwerftochten, oversteken naar een eiland, of tochten op maat zoals poëzietochten, fotografietochten en tochten gericht op teamgeest. Anderen gaan naar minder toegankelijke plekken, zoals de Stichting Uithuizer Wad, die vanuit Uithuizen wadlooptochten organiseert naar het onbewoonde waddeneiland Rottumeroog.
Wat wadlopen bijzonder maakt, is niet alleen de inspanning, maar ook wat je onderweg tegenkomt. De zilte zeelucht die je gezicht doet tintelen, de vergezichten over zandbanken, getijdengeulen en zeegrasvelden, en met een beetje geluk de aanblik van zonnende zeehonden maken elke tocht anders. Het wad verandert voortdurend, de zandplaten verschuiven steeds, al keert een aantal vaste tochten elk jaar terug.
Niet iedereen hoeft meteen voor de zwaarste route te gaan. Niet elke wadlooptocht bestaat uit uren ploeteren door zwaar slik. Er zijn tochten geschikt voor kinderen tot dagtochten voor ervaren bikkels, en je kunt ook kiezen voor een combinatie met een boottocht, waarbij je rustig kunt genieten van de vergezichten. Of je nu start in Friesland of Groningen, het wad ligt er telkens weer anders bij, en dat is precies waarom mensen blijven teruggaan.